negatief zelfbeeld

Mensen met een lage zelfwaardering zijn vaak erg onzeker en vertonen veel aanpassingsgedrag. Hoeveel zelfwaardering heb jij eigenlijk voor jezelf?

Lage zelfwaardering en onzekerheid

Mensen met een lage zelfwaardering hebben de neiging om een negatieve draai te geven aan informatie over zichzelf. Eventuele complimenten die ze krijgen worden weggewuifd, of ze ondermijnen zichzelf door niet in te zien wat hun werkelijke waarde is. Iedereen heeft wel eens momenten van onzekerheid waardoor we onze verdiensten downplayen en de verwachtingen temperen. Mensen met een lage zelfwaardering doen dat structureel. Vaak gaat dit samen met een negatief zelfbeeld en een laag gevoel van zelfvertrouwen.

Geen sociale risico’s willen lopen

Mensen zijn van nature groepsdieren. Onze zelfwaardering is een soort interne motor die registreert of we door onze groep geaccepteerd en gewaardeerd worden. De instinctieve behoefte om erbij te horen zit diep verankerd in ons brein. Het maakt dat we gespannen raken als we iets doen wat verkeerd zou kunnen vallen bij anderen. Bijvoorbeeld bij ‘hoog sociaal risico situaties’. Je past je dan al snel aan de groep aan en gedraagt je behoedzaam. We tasten af wat anderen van ons vinden en verwachten, zodat we niet uit de toon vallen. Als je zelfwaardering laag is, ervaar je veel meer situaties als hoog-risico. Je zal dan vaker geneigd zijn om jezelf niet te laten zien en niet alles te zeggen wat je denkt.

Lage zelfwaardering en aanpassingsgedrag

In elke situatie waar je je niet op je gemak voelt, zal je meer gericht zijn op anderen naar de zin maken zodat ze je in elk geval aardig vinden. Je luistert minder naar je innerlijke stem en durft niet goed positief over jezelf te denken. Je innerlijke motor is dan als het ware naar de negatieve kant gekalibreerd. In je gedachten is het veiliger om meer negatief dan positief over jezelf te denken. Daardoor kunnen mensen met een lage zelfwaardering moeilijk complimenten van anderen ontvangen. In bepaalde gevallen schiet het aanpassingsgedrag door in pleasegedrag als traumareflex op eerder gebeurtenissen.

Te veel gericht op anderen

Onzekere mensen met een lage zelfwaardering zijn vaak gericht op anderen en hebben minder vertrouwen in hun eigen gevoelens. Door voortdurend af te stemmen op de signalen van anderen, luisteren ze minder naar hun eigen stem, hun eigen wensen en behoeften. Als je vaak je antenne naar buiten richt, weet je vaak niet eens meer wat je eigen mening is of wat je wilt.
Door het anderen steeds naar de zin te maken om in de smaak te vallen, zul je niet echt jezelf laten zien. Bang zijn om gedachten of gevoelens delen waarvan je denkt dat anderen ze afkeuren of zwak vinden. Het continu willen behagen en pleasen van anderen, bedoeld om je acceptatiegraad te verhogen, heeft op veel fronten juist een averechts effect.

Veel behoefte aan bevestiging nodig

Enerzijds hebben mensen met een lage zelfwaardering veel behoefte aan bevestiging, anderzijds wantrouwen ze vaak uitingen van waardering of genegenheid. Ze denken vaak dat een ander dat alleen zegt om hen gerust te stellen. Ook blijven ze vaker hangen in relaties en vriendschappen met mensen door wie ze niet goed behandeld worden. Dit is juist funest voor hun zelfwaardering. Zulke relaties hebben bovendien een hoog sociaal risico, waardoor er ook geen goede verbinding kan ontstaan. Dit kan mede te maken hebben door emotionele verwondingen die nog niet geheeld zijn, maar die een rol blijven spelen in de omgang met andere mensen.

Lage zelfwaardering, onzekerheid en het imposter syndroom

Wanneer je ergens onzeker over bent, ben je geneigd om het negatief in te vullen als anderen niet reageren. Je gaat al snel denken wat er allemaal mis zal zijn of je legt de schuld bij jezelf. Ook fouten maken zal de innerlijke onzekerheid alleen maar aanwakkeren. In het hoofd van iemand met een lage zelfwaardering, kan een foutje al snel uitgroeien tot de gedachte: “ik kan helemaal niks”. Als je de neiging hebt om jezelf steeds minderwaardig te vinden en te ondermijnen, kan dit leiden naar het imposter syndroom.

Gebrek aan eigen autonomie

De ontwikkeling van je eigen autonomie is de mate waarin je je eigen keuzes durft te maken en je mate van zelfstandigheid. Wij zien in onze trainingen regelmatig dat de ontwikkeling van eigen autonomie bij bepaalde cliënten onderontwikkeld is. Dit kan mede door opvoeding en ingrijpende gebeurtenissen uit het verleden te maken hebben. Je stelt je dan meer afhankelijk op, bent verminderd assertief en laat beslissingen liever aan anderen over. Als je de regie op je leven meer terug wilt pakken, kan een maatwerk assertiviteitstraining je hierbij zeker helpen. Je gaat werken aan het vergroten van je eigen autonomie en je zelfwaardering. Juist dat wat je zo hard nodig hebt.

“Werken aan het vergroten van je zelfwaardering en eigen autonomie”