Pleasegedrag als traumareflex
Pleasegedrag is vaak een reactie op opgelopen trauma, waardoor het pleasen en behagen van anderen dan leidt naar de weg van de minste weerstand.
Pleasegedrag als traumareflex op gebeurtenissen
Pleasegedrag is een overlevingsstrategie die inmiddels wordt gezien als stressreactie, naast fight, flight en freeze (vechten, vluchten en bevriezen). Het is vaak een primaire reactie op opgelopen trauma uit het verleden. Je past je zo veel mogelijk aan en probeert de situatie veilig te maken door de ander tevreden te houden. Je zet je eigen grenzen en behoeften opzij om een eventueel conflict te vermijden. Zo veel mogelijk toegeven aan anderen is iets wat sommige kinderen, door omstandigheden, al vroeg aanleren om in elk geval aandacht of liefde te krijgen.
Hoe ontstaat pleasegedrag door trauma?
Als je in een situatie terecht komt die niet veilig voelt of veel stress oplevert, zal je vaak ervoor weg vluchten of bevriezen. Een klein deel van de mensen gaat er tegenin (fight), maar een groot deel geeft zich er aan over, omdat dit het meest veilig voelt. Dit noemen wij ook wel ‘fawning’. Dit is afgeleid van het Engelse ‘to fawn: behagen’. Een persoon kan ervaren dat het makkelijker is om overal ja op te zeggen en vooral de ander niet boos te maken. Door je eigen gedrag dan hierop telkens aan te passen, kan je het ‘overleven’. Pleasegedrag als reactie op trauma en emotionele verwondingen is dan ook te duiden als een overlevingsmechanisme.
Angst voor conflicten
Pleasegedrag als traumareflex komt vaak naar boven bij de gedachte aan een conflict. Echter hoeft dit natuurlijk lang niet altijd het geval te zijn. Als iemand vanuit zijn jeugd of in latere relaties vaak ruzie en conflicten heeft ervaren, ontstaat er conflictvermijdend gedrag. Door elke vorm van mogelijke irritatie, ergernis of boosheid van de ander uit de weg te gaan, heb je het gevoel dat je moet voldoen aan de wens van de ander. In veel gevallen wordt pleasegedrag getriggerd door onderliggende angst voor de reactie van de ander. Soms door opgelopen ervaringen uit het verleden, maar vaak ook door aannames en overtuigingen die (lang) niet altijd kloppen met de praktijk.
Over je heen laten lopen
Indien je telkens weer de neiging hebt om mensen over je heen te laten lopen, komt dit ook voort uit opgelopen trauma’s. Je kiest er niet bewust voor, maar je weet vaak niet hoe je anders moet reageren dan maar ja te zeggen of aan iets toe te geven. Jezelf wegcijferen om anderen te pleasen doet veel met je zelfbeeld en eigenwaarde. Ergens diep in je zelf wil je dit natuurlijk niet, maar je weet niet hoe je het moet veranderen. Als je merkt dat je hier geen controle meer over hebt, dan is het wel tijd om hier echt mee aan de slag te gaan.
Pleasegedrag om jezelf te beschermen
Pleasegedrag komt regelmatig voor bij slachtoffers van bepaalde vormen van misbruik. Gehoorzamen of jezelf overgeven in zo’n situatie is niet hetzelfde als met instemmen wat er gebeurt. Het is een automatisme, vaak buiten je eigen controle, om gevaar af te wenden en jezelf veilig te stellen. Zeker als je voor je gevoel niet kunt vluchten of vechten. Fawning (behagen en aanvaarden) is op zo’n moment overleven en dus een logische reactie gezien de situatie. In de praktijk en binnen onze trainingen zien wij veel mensen die pleasegedrag als reactie op trauma vertonen. Dan is het sterk van belang om dit te herkennen en dit langzaam maar zeker te overwinnen door sterker assertief gedrag.
Blijven pleasen en aanpassen uit angst voor afwijzing
Kinderen leren vroeger al vaak dat jezelf aanpassen veiliger is dan jezelf te verzetten. Indien er weinig ruimte is voor je emoties en behoeftes, kan je al op jonge leeftijd leren dat het veiliger is om je in te schikken. Als nee zeggen tot een boze of afwijzende reactie leidt, kan het zenuwstelsel een automatische reflex ontwikkelen om conflict te vermijden. Datzelfde geldt voor omstandigheden waarin mensen langdurig worden gepest, vernederd of psychisch gemanipuleerd. Dit soort langdurige stresssituaties kunnen sluipenderwijs leiden tot ingesleten pleasegedrag en angst voor afwijzing. In de volwassenheid kan steeds een automatische gehoorzaamheidsmodus in werk treden als je onder druk wordt gezet.
Kernmerken van pleasegedrag
Hieronder een aantal kenmerken van voorbeelden van pleasegedrag:
Werken aan je pleasegedrag
Heb je ook last van pleasegedrag en aanpassingsgedrag door mogelijk opgelopen trauma? Dan raden wij aan om een op jou toegepaste maatwerk assertiviteitstraining te volgen. Afhankelijk van je opgelopen schades, traumadelen en ontwikkelingspunten, worden de onderwerpen van de training afgestemd op jouw leerdoelen. Hiermee krijg je beter inzicht in je gedachtenpatronen, onderliggende angsten en handelingen. In de training krijg je aangereikte tools om pleasegedrag te veranderen in assertief gedrag. Dit zal je gevoel van eigenwaarde, weerbaarheid en zelfvertrouwen vergroten. Na het volgen van de training, sta je meer in je eigen kracht, bent weerbaarder geworden en weet beter wat je wel en niet wilt.
